Chipshol vs. Schiphol: Een keihard grondgevecht

Adri Vermaat − 11/02/10, 00:00

Trouw, 11 februari 2010 Origineel

Al bijna twintig jaar duurt het bikkelharde juridische gevecht van het Chipshol van Jan Poot en zijn zoon Peter tegen de luchthaven Schiphol en de provincie Noord-Holland. Wat begon als een affaire over grond, werd een zaak vol processen, politieke tegenwerking en rechters die plotseling werden vervangen. „Wij zetten door en zullen winnen.”

  •  (Herman Wouters)
    (Herman Wouters)

Als vader Jan Poot (85) in de Zwitserse Alpen op de ski’s staat, vertelt zoon Peter (55) in zijn kantoor aan de Boeing Avenue in Schiphol-Rijk zijn verhaal. Om de aard, omvang en ernst van het probleem te schetsen, houdt hij een videopresentie van een uur. Hij vertelt dat dit omwille van de tijd een ’verkorte’ versie is. Onderwijl komen boeken op tafel, alle van de hand van Poot senior en alle handelend over ’de affaire’.

Er zijn veelzeggende titels bij, zoals ’Grondoorlog’. Of ’Doodzonde tegen de rechtsstaat’, opgedragen aan ’Hare Majesteit de Koningin’ en met een aparte, in boekvorm verschenen bijlage van 260 bladzijden. De boeken gaan over mensen, macht, corruptie, rechterlijke vonnissen, pesterijen, visies, geld, plannen, onbeantwoorde brieven, emoties, strategische visies, niet gerealiseerde businessparken, advertenties, werkgelegenheid, wan- en vertrouwen, om tenslotte uit te monden in de kern van de zaak: de strijd om grond.

Gebiedsontwikkelaar Chipshol, in 1986 opgericht door Jan Poot, bezat oorspronkelijk 600 hectare grond. Door volgens Poot onrechtmatig handelen van allerlei partijen –waaronder Schiphol– is Chipshol hiervan 450 hectare kwijtgeraakt. Aan de orde is, nu al jaren achtereen, de vraag wie waar welke gronden tot ontwikkeling kan brengen.

De familie Poot kan zich volgens sommigen scharen bij namen als van Fred Spijkers en Willem Oltmans. De eerste vocht als klokkenluider een jarenlange strijd uit met zijn toenmalige werkgever, Defensie. Oltmans, inmiddels overleden, streed jaren tegen onrecht dat de Staat hem, als journalist, aandeed. Beiden wonnen hun gevecht, maar de persoonlijke tol die zij betaalden, was groot.

Inhoudelijk lijkt de zaak rond Chipshol in de verste verte niet op die van Spijkers of Oltmans. Emeritus hoogleraar ondernemingsrecht, burgerlijk recht en handelsrecht Henri Ophof ziet wel parallellen. „Zolang zaken als Oltmans, Spijkers en ook de affaire rond Chipshol tot in het oneindige mogen door etteren, is er iets grondig mis. Blijkbaar zijn ministers en andere bestuurders niet in de positie om er een eind aan te maken. Het is roeren in een pot stroop. Ze komen niet door de ambtelijke brij heen”, vertelde hij kort geleden.

De rode draad in het verhaal is herkenbaar voor de familie Poot: een overheid die burgers of bedrijven –zonder dat deze zelf iets onrechtmatigs doen– meetrekt in kostbare, slopende, en hierdoor dikwijls niet of nauwelijks vol te houden juridische procedures.

Of, zoals een vroegere advocaat van Oltmans, Ellen Pasman, in één van Poots boeken zegt: „Chipshol heeft procedures rond de Wet openbaarheid van bestuur moeten voeren om enigszins te weten te kunnen komen wat zich achter de schermen afspeelde. Uit de vrijgekomen stukken bleek onder meer dat in Haarlemmermeer een werkgroep bestond die de plannen van Chipshol moest verhinderen. Daarin zaten Schiphol, de gemeente Haarlemmermeer, de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) en andere vertegenwoordigers van de overheid.”

Peter Poot herkent de vermoeienissen van Spijkers en Oltmans. „Je moet jezelf in bescherming nemen. Ik ben door alle ervaring bij wijze van spreken een topadvocaat geworden. Juridisch ben ik misschien de best geschoolde ondernemer van Nederland. Van onroerendgoedbedrijf zijn we verworden tot schadeclaimbedrijf. Soms horen we het advies: ’Verkoop die zaak. Paarlen voor de zwijnen’. Onze inzet blijft: ’Blijf vechten voor het goede en vechten tegen het kwade’. Maar het is zwaar. De overheid probeert ons kapot te procederen en heeft de tijd. Dat is financieel, mentaal en fysiek slopend. Mijn vader staat nog op de skipiste en op de golfbaan. Dat neemt niet weg dat het voor hem, en mijn moeder, een belasting is om aldoor met deze kwestie bezig te zijn. Maar wij zullen nooit opgeven, we zijn sterk”.

Planoloog, gebiedsontwikkelaar, visionair, schrijver en oud-provincieambtenaar Jan Poot had 23 jaar geleden met zijn Chipsholgroep ogenschijnlijk goud in handen. Hij kocht grond bij Schiphol en bouwde er het eerste, en tot dusver enige businesspark, met een bijzonder concept van ruim vijftig procent groen en water, veel pleinen en auto’s, uitsluitend halfverdiept geparkeerd onder de gebouwen. ’Tegenwerking’ voorkwam volgens Poot dat soortgelijke parken werden gerealiseerd, iets wat ook gold voor het geplande Airport City, bij Badhoevedorp-Zuid.

Peter Poot wijst naar een tekening aan de wand. Die toont hoe het straatleven in ’dé zakenstad van de 21ste eeuw’, daar bij Badhoevedorp, er nu uit had kunnen zien. Het oogt efficiënt en tegelijkertijd grappig: te midden van groen en pleinen ziet het oog een computergestuurde, milieuvriendelijke, elektronisch voortgedreven ’people mover’. Het luxetreintje dat Taxi 2000 ging heten, zou hooguit een paar reizigers tegelijk herbergen, waardoor wachttijden achterwege zouden blijven.

„Geweldig toch”? , jubelt Poot junior. „Maar ja, toen begon in 1993 die grondoorlog, later culminerend in een communicatieoorlog. Verschil in visie, geen wil tot samenwerking. De policy van Schiphol werd: ’Laten we Chipshol om zeep helpen’. Schiphol bleek een staat in een staat, wilde zelf onroerendgoedbedrijf zijn. Niets was meer normaal. Terwijl praten het beste middel is om tot elkaar te komen, ging toenmalig Schiphol-directeur Gerlach Cerfontaine die dialoog altijd uit de weg. Helaas continueert zijn opvolger Jos Nijhuis dat beleid. Kennelijk bepaalt Schiphol wat er gebeurt. Het resultaat is een kluwen aan rechtszaken”.

Rechters kwamen, rechters gingen. Soms gingen zij ander werk doen binnen de rechterlijke macht. Soms vertrokken zij omgeven door raadsels, zoals eind 2006 gebeurde met de toenmalige Haarlemse rechter Nol Monster en twee collega’s van hem. De familie Poot zoekt nog steeds naar de waarheid hierachter. Terwijl Monster c.s. ruime ervaring hadden met het dossier van Chipshol en Schiphol, en hierin eerstgenoemde partij in het gelijk stelden, werden zij eind 2006 vervangen. Dat gebeurde een maand voordat zij de hoogte zouden vaststellen van de schadevergoeding, die Schiphol aan Poot zou moeten betalen.

Toenmalig president Frits Bakker van de rechtbank in Haarlem zei dat de vervangingen pasten binnen het roulatiesysteem. Pogingen van Poot om getuigen over de kwestie aan de tand te voelen, strandden met als motivering dat hij er geen belang bij had. De familie Poot ziet de vervangingen als een uiterst cruciaal moment. Dit waar Chipshol, tot dan, opmerkelijk vaak procedures won en de kwestie hiermee in zijn voordeel leek te beslissen.

De provincie Noord-Holland trof met Poot een schikking en betaalde twaalf miljoen euro. De gemeente Haarlemmermeer maakte één miljoen euro over. Vanwege een in 2003 door Schiphol opgelegd, volgens de rechter onterecht bouwverbod werd de luchthaven in juni 2007 veroordeeld tot betaling van 19 miljoen euro aan Chipshol. Meteen hierop legde Schiphol voor 21,5 miljoen euro beslag op bezittingen van Chipshol, waarmee de vastgoeddans een nieuw hoofdstuk inging.

Peter Poot heeft zich aangeleerd te relativeren. „Er zijn mensen, die beweren dat wij puur uit geldzucht handelen. Maar wij zijn geen querulanten. Je gaat niet jarenlang kapitalen uitgeven en jezelf bijkans slopen voor processen, alleen om daar zoveel mogelijk geld uit te slepen. Maar mijn grootste teleurstelling is toch hoe de overheid met mijn vader is omgegaan”.

Poot sr. was oprichter van het bedrijf Eurowoningen, waarmee hij in ruim tien jaar tijd 23.000 woningen realiseerde. Dat gebeurde onder meer met Parkstad Leusden, waar de eerste drive-in-woningen van Nederland verrezen en die zowel stedebouwkundig als sociaal hoog scoort. Ook bouwde Poot het skidorp Valmorel in de Franse Alpen.

Het stoort Peter Poot dat zijn vader en hij juist van het CDA, de partij waarmee zij zich vanwege hun gezindte het meest verwant voelen, niets mogen verwachten. Dat geldt naar zijn zeggen premier Balkenende, maar ook de ministers Hirsch Ballin, Donner, en zeker Eurlings. Alle onderbouwde verzoeken om de zaak uiteen te mogen zetten, zijn de afgelopen jaren door de CDA-top van tafel geveegd, zegt Poot. Volgens hem hebben de christen-democraten er ook alles aan gedaan om een parlementair onderzoek – zoals werd bepleit door oud-Kamerlid en PvdA’er Adri Duivesteijn– tegen te houden. Peter Poot: „Balkenende noemde eens in een fatsoensrede het ’nodeloos rekken van procedures met alle kosten van dien’ een aantasting van het rechtsgevoel van burgers. Maar het staatsbedrijf Schiphol doet niet anders. De enige reactie van het CDA is dat Chipshol ’onder de rechter is’, zodat bemoeienis van de overheid ongewenst is. Mooie woorden, geen daden”.

De affaire Westenberg

Waar gaat de affaire Hans Westenberg over?

17 oktober 2014

Westenberg loog weer tijdens hoger beroep in Arnhem

Poot: meinedige oud-rechter Westenberg roept meer vragen op

Is de affaire Westenberg, over de liegende vice-president van de Haagse rechtbank, het topje van een ijsberg?
Staat die zaak niet voor "een ernstige cultuurfout van de Haagse rechtbank", zoals de Nationale Ombudsman zich afvroeg, omdat niemand daar ooit vrijwillig met de waarheid naar voren wilde komen?

Lees verder »

Aangifte tegen Westenberg

Lees de aangifte tegen Hans Westenberg

Chipshol heeft aangifte gedaan tegen Westenberg

Lees hier de aangifte »